حسن بن محمد بن حسن قمى ( مترجم : قمي )
112
تاريخ قم ( فارسي )
مضى هذا ، چنين گويد مصنف اين كتاب كه اين قدر ياد كردم در باب مساحت تا به دو منتفع شوند و بدانند و در مساحت به عمل آرند و اكنون با ذكر مالها كه بقم وضع كردهاند رجوع كنم و وعدهء كه دادهايم بدان وفا نمايم ، هفت بار مالرا بقم وضع كردهاند و آن را باصطلاح اهل ديوان هفت وضيعه مىگويند و هفت طسوق . وضيعهء اولى درين وضيعه در هر جريبى از زرع گندم و جو و نخود و مرجو پانزده درم و دانگى از درهمى وضع كردهاند در وضيعه و نوبت دويم بر جريبى ازين كه ياد كرديم سيزده درهم و دانگى وضع كردهاند وضيعهء سيّم دوازده درم و دانگى وضيعهء چهارم پانزده درم و دانگى وضيعهء پنجم نه درم و دانگى و ضيعهء ششم شش درهم و دانگى و ضيعهء هفتم سه درهم و دانگى . پنبه ، وضيعهء اولى بهر جريبى سى و هشت درهم ، وضيعهء دوّم سى درهم ، جريبى از درخت در همه رساتيق قم سى و هشت درهم . كروم ، و ضيعهء اولى هر جريبى پنجاه درهم ، وضيعه دويم سى و دو درهم ، كرم خراب ، مال آن نصف مال آبادان بود يعنى در وضيعهء اولى بيست و پنج درهم در وضيعهء ثانيه شانزده درهم بهر جريب از بقول و خيارزار و جاليز و جزر و شلجم و پياز و سير و ترّه و ديگر خضريات در وضيعهء اولى بيست و پنج درهم ، وضيعهء ثانيه پانزده درهم ، رطاب آن را به زبان قمّى اسپس گويند بهر جريب در وضيعهء اولى سى درهم وضيعهء ثانيه پانزده درهم ، جريبى از جاورس در همه رساتيق قم چهارده درهم ، كنجيد و زيره و قرطم در همه رساتيق قم هر جريبى پانزده درهم ، شنبليده و كسن و سبدز در همه رساتيق نه درهم و دانگى و بهر شش درخت فستق و زيتون درهمى و در هر سى و شش طاقات فستق و زيتون يكدرهم و ما ياد كرديم كه مراد بطاقات از درخت درختهايىاند كه ايشان را شاخ نباشد ، و در هر حوض دوشاب در همه رساتيق قم دو درهم ، جاليزى كه آب آن نه از رودخانه باشد خراج آن دو دانگ جاليزى بود كه آب از رودخانه خورد و در هر درخت جوز تامّ درهمى و نصفى ، درخت ميانه از جوز يكدرهم ، درخت دون از جوز نيم درهم ، آسياهاى رودخانه بهر يكى هفتاد درهم ، آسياهاى قهستان وضيعهء اولى بيست و پنج درهم ، وضيعهء دوّم دوازده درهم ، مزارعان و معاهدان از اهل